Funderingsschade is de duurste schadesoort aan een woning en tegelijk de traagste. Er gaan vaak jaren overheen tussen de eerste scheur en het moment waarop iemand de fundering als oorzaak benoemt.
Signalen die op de fundering wijzen
- Diagonale scheuren die vanuit de hoeken van raam- en deuropeningen omhoog lopen, breder aan één kant.
- Scheefstand. Deuren en ramen die klemmen aan één zijde, een vloer die merkbaar afloopt, of een gevel die uit het lood staat.
- Een verschil tussen bouwdelen. Een aanbouw of erker die anders is gefundeerd dan het hoofdgebouw, met een verticale scheur op de naad.
- Verschil per gevel. Aan de zonzijde of aan de kant van een boom is de bodem droger; ongelijke zetting is het gevolg.
- Vochtige plinten en zoutuitbloei binnen, laag bij de vloer: een aanwijzing voor optrekkend vocht in gemetselde funderingen zonder werkende vochtkering.
Let op: niet elke scheur is fundering. Krimpscheuren in pleisterwerk, een doorgebogen latei of een gescheurde voeg door ankercorrosie zien er voor het oog vergelijkbaar uit maar hebben een andere oorzaak en een andere oplossing.
Paalrot en droogstand
Bij houten paalfunderingen is de grondwaterstand bepalend. Palen die permanent onder water staan blijven intact; komen de paalkoppen droog te staan, dan begint aantasting door schimmels — droogstand. Daarnaast komt bacteriële aantasting van grenen palen voor, ook onder water. Beide leiden tot verlies aan draagkracht en tot zetting.
Het Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek verzamelt hierover praktijkinformatie en kaartmateriaal; zie kcaf.nl. Voor financiering van herstel bestaat het Fonds Duurzaam Funderingsherstel, uitgevoerd door SVn: svn.nl.
Van vermoeden naar onderzoek
De volgorde die wij aanhouden:
- Visuele opname en scheurbeeld. Alle scheuren in kaart, met breedte, verloop en richting, plus een beoordeling van de bouwdelen en de aansluitingen.
- Waterpasmeting. Een meting van de vloer- of lateihoogten geeft objectief inzicht in scheefstand en de richting van de zakking.
- Scheurmonitoring. Meetpunten met een nulmeting en vervolgmetingen over enkele maanden laten zien of het proces nog doorloopt. Een stabiele scheur vraagt om ander werk dan een werkende scheur.
- Inspectieput. Bij vermoeden van paalrot of een aangetaste gemetselde fundering wordt naast de fundering een put gegraven tot onder het aanlegniveau, zodat de paalkop of het metselwerk zichtbaar en beoordeelbaar is. Bij houten palen hoort daar houtonderzoek bij.
- Constructief advies. Herstelmethode en draagkracht zijn constructiewerk. Wij leggen de bouwkundige situatie vast; de constructieve beoordeling laten wij uitvoeren door een constructeur.
Wat u zelf kunt doen
- Houd de grondwaterstand in de gaten als in uw omgeving grondwaterpeilbesluiten of bemalingen spelen; gemeenten publiceren dat in het omgevingsloket en in hun waterprogramma.
- Laat bomen dicht op de gevel niet ongemoeid: wortels onttrekken vocht aan de bodem en versterken ongelijke zetting op kleigrond.
- Verhelp lekkende regenwaterafvoeren die naast de gevel uitkomen. Water dat pal langs de fundering de bodem in gaat, spoelt fijn materiaal weg.
- Bewaar meetgegevens. Een nulmeting zonder vervolgmeting zegt niets; een reeks metingen over twee jaar is bewijs.
Spouw en fundering hangen samen
Onder in de spouw zit vaak jarenlang bouwpuin. Dat leidt vocht van het buitenblad naar het binnenblad, precies boven de fundering. Bij een spouwinspectie met endoscoop is dat in korte tijd vast te stellen; het reinigen van de spouwbodem en het herstellen van het spouwlood is aanzienlijk goedkoper dan het bestrijden van de vochtschade die eruit voortkomt.